Posts Tagged ‘kerkmuziek’

Wisselzang

In de Westerkerk zingen we regelmatig liederen in wisselzang, een afwisseling tussen allen, koor, vrouwen en mannen. Ik krijg daarover soms een vraag. Soms zijn kerkgangers teleurgesteld dat ze heel dierbare woorden niet mogen meezingen, omdat de andere sexe aan het woord en aan de toon is. Waarom die wisselzangen?

In de Wester zingen we van een lied veel en vaak alle coupletten. Met name als die coupletten lang zijn raken veel kerkgangers buiten adem en loopt de kwaliteit van het zingen terug. Niet uit gebrek aan enthousiasme maar bij gebrek aan zang – conditie. We zingen nu eenmaal veel minder dan vorige generaties en dat is te merken.

Bij wisselzangen kunnen de kerkgangers dus beurtelings op adem komen. Wat nu als je een van je lievelingscoupletten niet kunt meezingen? Misschien heeft u wat aan dit historisch perspectief.

Wisselzangen zijn zo oud als de kerk zelf. In  kloosters worden de Psalmen van oudsher in beurtzang gezongen. Dat is ook om de monniken en nonnen op adem te laten komen. Om misverstanden te voorkomen: in de kloosters is er geen beurtzang tussen vrouwen en mannen, die leven in instellingen van die naam niet onder het zelfde dak. De beurtzang speelt zich daar af tussen tegenover elkaar opgestelde kloosterlingen. Op adem kunnen komen was en is daarvoor een reden. Een mogelijk even belangrijk argument voor wisselzang is het volgende. Op het moment dat je zwijgt worden de woorden aan jou bediend, je neemt dan deel aan de tekst door te luisteren. Een volgend moment bedien jij het woord aan de anderen. Beurtzang is dus niet alleen op adem kunnen komen, maar ook afwisselend dienen en gediend worden.

In eerste instantie zingen we tot eer van God, die troont op de lofzangen van Israel. Als in ons zingen iets doorklinkt van het gemeente zijn en de wisselende rollen van dienen en gediend worden die een ieder in die gemeente speelt, is dat mooi meegenomen. Zo komen we op de spreuk die sinds 1686 boven het hoofdorgel van de Wester staat. Deo et Proximo, voor God en voor de naaste. In deze context is het geoorloofd de spreuk wat vrijer te vertalen. Tot eer van God en tot stichting van de naaste.